Efekti na disanje

Jedan od najstrašnijih efekata paničnog napada je strah od gušenja. Veoma je uobičajeno da se prilikom paničnog napada osjeća pritisak u grudima ili grlu. Siguran sam da ste svi nekad pomislili da ćete se ugušiti. Iz mnogih slucajeva se može zaključiti da se anksioznost povećava iz straha da ćete prestati disati i  da ćete umrijeti. Može li panični napad zaustaviti disanje? Ne. Panični napad je povezan sa povećanjem brzine i dubine disanja. Ovo ima očitu važnost za odbranu tijela budući da tkivo treba više kiseonika da se pripremi za akciju. Osjećaji prouzrokovani ubrzanim disanjem mogu biti gubitak daha, hiperventilacija, osjećaj gušenja ili davljenja, čak i bol i stezanje u grudima. Pravi problem je da su ove senzacije uljez u našem tijelu i da nam nisu prirodne.

Kardiovaskularni efekti

Aktivnost u simpatičkom nervnom sistemu povećava naše otkucaje srca, ubrzava protok krvi kroz tijelo, osigurava da su sva područja snabdjevena kiseonikom i uklanja štetne supstance. To se dešava da bi se tijelo pripremilo na akciju. Fascinantna karakteristika “bori se ili bježi” mehanizma, jeste da se krv sužavanjem krvnih sudova preusmjerava iz područja gdje trenutno nije potrebna
u područja gdje je hitno potrebna. Na primjer, ako će se desiti fizički napad, da bi manje krvi bilo izgubljeno, krv iz kože i prstiju na nogama i rukama odlazi u “aktivna područja” kao što su bedra i
bicepsi da bi pomogla tijelu da se pripremi za akciju. Zbog ovoga mnogi osjećaju obamrlost i trnce tokom paničnog napada, često ih pogrešno tumačeći kao rizik po zdravlje, kao što je prethodnica za srčani napad. Zanimljivo, mnogi ljudi koji pate od anksioznosti često misle da imaju problema
sa srcem. Ako ste stvarno zabrinuti da je to tako, onda posjetite kardiologa da to provjeri. Bar možete tu brigu da skinete s vrata.

Fizičke manifestacije paničnog napada

Nervoze i hemijski efekti

Kada se suoči sa opasnošću, mozak šalje signale nervnom sistemu. To je sistem koji je odgovoran da tijelo digne za akciju i da ga takođe i smiri i vrati u ravnotežu. Da bi mogao da obavlja ove dvije vitalne funkcije, autonomni nervni sistem ima dva pododjeljka, simpatički nervni sistem i parasimpatički nervni sistem. Simpatički nervni sistem je onaj o kome želimo sve da znamo jer diže naše tijelo za akciju, priprema nas za “bori se ili bježi” odgovor, dok je parasimpatički nervni sistem onaj koji volimo jer nas smiruje i vraća u ravnotežu. Kada je bilo koji od ovih sistema aktiviran, oni stimulišu cijelo tijelo, što rezultuje efektom “sve ili ništa”. Ovo objašnjava zašto se javlja panični napad, osoba osjeća niz različitih senzacija u svom tijelu. Simpatički nervni sistem je odgovoran za oslobađanje adrenalina iz nadbubreţne ţlijezde. To su male žlijezde smještene iznad bubrega. Međutim, manje je poznato da nadbubrene đlijezde oslobađaju adrenalin takođe i da bi tijelo moglo
da funkcioniše. Kada panični napad počne, ne isključuje se tako lako kao što se uključuje.

Metode smanjivanja anksioznosti kod dijece i mladih s teškoćama učenja

Pregledom istraživanja može se naići na više različitih programa usmjerenih ka smanjenju anksioznosti kod djece, baziranih na kognitivno-bihevioralnom tretmanu, principima gestalta, metodama relaksacije (joga, duboka mišićna relaksacija...) idr. Wachelka i Katz (1999) izvješćuju da su učenici srednje škole i studenti s teškoćama učenja nakon 8 tjedana kognitivno-bihevioralnog tretmana smanjili anksioznost, poboljšali navike učenja i samopouzdanje. Kognitivno-bihevioralne metode uključivale su progresivnu mišićnu relaksaciju, vođenu imaginaciju, samoupute, trening učenja i vještine pisanja ispita. Neven i Benjamin (1991, prema Veenman., Kerseboom, Imthorn, 2000) pokazali su da su učenici koji imaju anksioznost Tipa 1 (zbog manjka vještina) profitirali više treningom vještina, a učenici koji imaju anksioznost Tipa 2 (zbog irelevantnih nametajućih misli) više su dobili kroz trening desenzitizacije. U drugom istraživanju trening vještina kod studenata s teškoćama učenja pokazao se učinkovitim u poboljšavanju samihvještina učenja, no nije imao utjecaj na smanjenje anksioznosti (Giordano, 2000). Nađeno je također da metode gestalta mogu biti uspješne u smanjenju anksioznosti (Shraga 1991). Učenici su bili podijeljeni u eksperimentalnu i kontrolnu grupu. Eksperimentalna grupa je kroz 4 susreta učila i dijelila osobna iskustva doživljaja anksioznosti, učila o pogrešnoj percepciji, relaksaciji, disanju,svjesnosti, razlikovanju prošlosti, sadašnjosti i budućnosti te naučeno vježbala u svakodnevnim situacijama. Rezultati su pokazali da je nakon treninga eksperimentalna grupa bila značajno manje anksiozna od kontrolne grupe. Nadalje, trening relaksacije namijenjen smanjivanju anksioznosti kod učenika postao je dijelom školskog programa u nekim američkim školama. Metode uključuju sistematsku desenzitizaciju, jogu, vođenu fantaziju, biofeedback i duboku mišićnu relaksaciju (Proeger, Myrick, 1980). Glanz (1994) je utvrdio uspješnost programa baziranog na metodama smanjivanja stresa. Dječaci s teškoćama učenja petih razreda pohađali su program vježbi disanja, koncentracije i kretanja tokom cijele godine te značajno smanjili anksioznost u odnosu na kontrolnu grupu.

Teškoće u učenju i anksioznost

Otprilike 2-10 % ukupne populacije ima teškoće učenja. Teškoće učenja proizlaze iz nekog  nedostatka odnosno teškoće u osnovnim procesima učenja - percepcije, pamćenja, jezika, pažnje. Teškoće učenja uključuju teškoće čitanja (disleksija), pisanja (disgrafija), računanja (diskalkulija), neverbalne teškoće učenja i poremećajpažnje  i hiperaktivnost (ADHD). U društvenom, socijalizacijskom aspektu vjerojatno najznačnija osobina teškoća učenja je njihova nevidljiva i naizgled benigna priroda (Dyson, 1993, prema Dyson, 1996) što stvara često neshvaćanje i netoleranciju članova obitelji, nastavnika, vršnjaka i šire javnosti prema djetetu (O’Hara , Levy, 1984, prema Dyson 1996). Roditelji često reagiraju na dijagnozu poricanjem i postavljaju nerealna očekivanja vezana uz djetetovo postignuće (Abrams and Kaslow, 1976, Bergman1979, prema Dyson, 1996.)

Teškoće učenja u kombinaciji sa situacijskim faktorima (nerealnim očekivanjima roditelja, učitelja, nedostatna podrška itd.) i prošlim problemima u učenju dovode do većeg rizika da neke situacije postanu anksiozne. Barga (1996, prema Riddick., Sterling, Farmer, Morgan, 1999) navodi da učenici s teškoćama učenja mogu razviti pozitivne ili negativne strategije suočavanja s problemima na koje nailaze. Te negativne strategije, poput, izbjegavanja situacija koje donose poteškoće, vode većoj anksioznosti. Potrebna su daljna istraživanja, naročito longitudinalna, kako bi se utvrdili čimbenici koji doprinose nastanku visoke razine ispitne anksioznosti kod djeca s teškoćama učenja.

Psihološki čimbenici u nastanku poremećaja prehrane

Psihološkim   čimbenicima   u  nastanku   poremećeja  hranjenja   danas   se  poklanja  velika pažnja.   Neki   od   najčešće   pručavanih   psiholoških   čimbenika   su:   depresivnost   i anksioznost,   samopoštovanje,   nezadovoljstvo   tijelom,   problemi   autonomije   i   osobine ličnosti. Ovdje   ćemo   se   detaljnije   osvrnuti   upravo   na   osobine   ličnosti   kao   moguće   rizične čimbenike u nastanku poremećaja, ali ćemoprijenabrojitinedostatke tih istraživanja. Proučavanje   ličnosti   kod   osoba   s   poremećajem  hranjenja   ima   nekoliko   nedostataka koji  se  odnose  na  utjecaj  gladovanja  ili   promjene  raspoloženja  na  iskazane  karakteristike ličnosti,   neprikladnost   testova   za   mjerenje   ličnosti   u   adolescenciji,   te   nesuglasnost   oko najboljeg načina mjerenja ličnosti ( samoiskazi ili procjene značajnih drugih osoba)

Tipovi anoreksije nervoze

Postoje dva tipa anoreksije nervoze:
1.  RESTRIKTIVNI  TIP  (osoba  je  na  dijeti,   a  izgladnjivanje  je  često   praćeno  pretjeranom
fizičkom aktivnošću), te
2.  PREŽDERAVAJUĆE   /   PURGATIVNI   TIP  (osoba   je   na   dijeti   koju   prati   povremeno
prejedanje, te izbacivanje hrane iz organizma povraćanjem,laksativima,ili diureticima).
Osim   gubitka   tjelesne   težine   koji   si   osoba   sama   nameće,   bolest   karakterizira   i amenoreja izostanak redovitih menstruacija).
Amenoreja   se   može   pojaviti,   kod   određenog   broja   žena   s   anoreksijom,   prije   značajnog gubitka   tjelesne   težine,   a   kod   djevojčica   u   pretpubertetu,   menarha   može   biti   odgođena zbog izbijanja bolesti (Garfinkel, 1995, prema Pokrajac– Bulian, 2000). Ostale fiziološke promjene koje prate anoreksiju su:  suha kožakoja lako popuca, nježne polegnute dlačice na   vratu   i   licu,   krhki   i   lomljivi   nokti   prstiju,   žućkasti   ton   kože,   usporeno  srčano   bilo, opstipacija,   snižena  tjelesna   temperatura,   te   mišićna  slabost   (Kaplan  i   Woodside,  1987, premaDavison i Neale, 1999).